Metody oceny wytrzymałości opraw klejonych

Mimo przepowiadań, że e-booki w najbliższym czasie zastąpią tradycyjną książkę zainteresowanie czytelników dobrą książką papierową wciąż jest wysokie, a wynalazek papieru nadal pozostaje jednym z najważniejszych osiągnięć ludzkiej cywilizacji. Współczesny czytelnik biorący książkę do rąk zwraca uwagę nie tylko na zawartość kupowanej książki, ale też na jej wykonanie poligraficzne – szatę graficzną, jak książka została wydrukowana, jakość wykończenia introligatorskiego oraz użyty w produkcji papier.

Zazwyczaj wyboru papieru do konkretnego produktu dokonuje się w wydawnictwie lub drukarni. W zdecydowanej większości przypadków głównym kryterium doboru papieru jest technologia drukowania. Obecnie, do produkcji książek i czasopism, najczęściej stosowane są następujące technologie:  drukowanie offsetowe (arkuszowe i zwojowe), rotograwiurowe i cyfrowe. Dla realizacji tych technologii wybrane papiery muszą posiadać określone właściwości m. in.:  odpowiednią gramaturę, wolumen, białość, gładkość, połysk, nieprzezroczystość, stabilność wymiarową i in. W literaturze technicznej można znaleźć zalecenia, co do doboru papierów w zależności od techniki druku. Przeprowadza się tam również dokładny opis błędów powstających w procesie drukowania w zależności od właściwości użytego papieru. Niestety, większość tych opracowań dotyczy wpływu parametrów papieru na jakość drukowania, natomiast analiza wpływu właściwości papierów na procesy introligatorskie niejednokrotnie jest pomijana, a właśnie w wyniku realizacji procesów introligatorskich powstaje końcowy produkt poligraficzny. Źle dobrany papier utrudnia przeprowadzenie procesów introligatorskich, co może doprowadzić do obniżenia wydajności i jakości produkowanych książek. Prawidłowy wybór papieru ma również znaczący wpływ na wytrzymałość oprawy klejonej.

W przemyśle poligraficznym są rozpowszechnione trzy główne sposoby oprawiania wkładów książek: szycie nićmi, drutem i łączenie klejowe. Szycie nićmi stosowane jest przy wytwarzaniu opraw o wysokiej wytrzymałości z długim okresem intensywnego użytkowania. Niestety koszty wytwarzania takich opraw są wysokie, co przekłada się na cenę końcowego produktu. Technologia szycia drutem jest najtańszą, jednak stosuje się ją przeważnie przy produkcji cienkich broszur, folderów i reklam. Najbardziej ekonomiczną, wydajną i szeroko stosowaną technologią oprawiania książek jest łączenie klejowe wkładów z całkowitym ścinaniem grzbietowych złamów, tzw. technologia Perfect Binding. Do zaklejenia grzbietów wkładów obecnie stosowane są kleje termotopliwe (hot melt) o podwyższonych parametrach wytrzymałości  oraz elastyczne i mocne kleje poliuretanowe (PUR), co stworzyło możliwość wysokowydajnej produkcji opraw o znacząco ulepszonych właściwościach użytkowych: wysokich parametrach wytrzymałości połączenia kartek papieru oraz zwiększonej otwieralności wkładów.

Wytrzymałość klejonych opraw wyprodukowanych wg technologii Perfect Binding zależy od wielu czynników: typu użytego kleju, jego lepkości i temperatury podczas klejenia, parametrów obróbki mechanicznej grzbietów – użytego do ścięcia złamów rodzaju frezu, wielkości nacięć na grzbiecie i odstępów pomiędzy nacięciami oraz wybranego rodzaju papieru. Zaklejenie książek wykonanych z papierów, posiadających dużo wypełniaczy zazwyczaj wymaga odpowiedniego doświadczenia operatorów oraz zastosowania narzędzi, które umożliwiają odsłonięcie włókien podczas obróbki, nie doprowadzając do ich wyrywania z krawędzi obrobionych kartek papieru. Zmienność parametrów w procesie oprawiania sprawdzają kwalifikacje najlepszych operatorów maszyn. Oczywiście są pewne opracowane zalecenia technologiczne, ale zdarzają się przypadki gdy dokładne przestrzeganie tych zaleceń nie gwarantuje otrzymanie opraw o wysokich parametrach wytrzymałościowych. Wydawanie tytułów o co raz mniejszych nakładach i w krótkich terminach znacznie utrudnia operatorom szybkobieżnych linii automatycznych dostosować warunki obróbki wkładów do właściwości stosowanych materiałów. Wzrost wymagań u wydawców i czytelników, dotyczących jakości wyprodukowanych książek wymaga stałego nadzoru podczas produkcji nad wytrzymałością opraw.